وزارت معارف ، مذاهب مختلف و معضلی به نام تهاجم فرهنگی

مقدمه:

در هر جامعه ايده آلی برای بنِيادی بودن ساختار آن نظام تعليمی آن جامعه می تواند نقشی سازنده در تمام ابعاد آن هم از لحاظ دينی  و هم از لحاظ فرهنگی داشته باشد به همِين دليل با توجه به رشد فزاينده تهاجمات فرهنگی و بحران فرهنگی موجود در افغانستان فعلی،برای چاره انديشی در جهت ارائه يک راهکار عملی مناسب و آگاهی از موفق يا نا موفق عمل کردن وزارت معارف در راستای شناخت مشکلات فرهنگی و چاره جويی در جهت زدودن مظاهر فساد فرهنگی و ايجاد يک افغانستان اسلامی وبه دور از هر گونه تهاجم فرهنگی و آشنايی از دستورالعملهای اجرايی اين وزارت که درپيش  رو دارد. گفتمانی را ترتيب داديم با مسئولين محترم وزارت معارف در کابل که اميدواريم که مورد توجه واقع بگردد.ضمن عر ض سلام حضور محترمِين :آقايان ، آقای شريفی  معاونت رياست امور تربيتی وزارت معارف دارای مدرک تحصيلی ليسانس و آقای اخلاقی مدير عمومی رياست اوليا و مربيان رياست امور تربيتی وزارت معارف دارای مدرک تحصيلی فوق ليسانس و آقای حيدری معاونت امور تربيتی وزارت معارف دارای مدرک تحصيلی ليسانس هستيم .اولين سوال را از محضر آقای اخلاقی مدير عمومی انجمن اوليا و مربيان داريم که :

س:با توجه به اينکه نظام حکومتی دولت افغانستان مبتنی بر يک نظام اسلامی می باشد در وزارت سيسنم نظام تعليمی معارف تا چه اندازه در زمينه های آموزشی نوين به اين مهم توجه شده است.ج:در اين زمينه ما مي توانيم اذعان کنيم که در دو بخش توجه جدی شده است و قرار است که مراحل بعدی خود را طی کند .يکی از آن دو بخش محتوای متون درسی کتابها می باشد به خاطر اين که شخصييت اصلی دانش آموزان در مکاتب شکل مي گيرد و جامعه پذيری وساير شيوه های زندگی را از همين مکاتب خرد خواهند گرفت .بدين لحاظ می توانيم بگوييم يکی از زمينه های شکل گيری شخصييت کودک در مکاتب انجام می گيرد و در مکتب هم محتوای درسی و مفاهيمی که در کتب درسی آورده می شود  بايد شيوه های جديد زندگی و با سبکی اينها در زندگی بايد داشته باشد همسويی داشته و يا جهت دهی میکند . در جواب سوال شما بايد بگويم سياستی را که وزارت معارف در پيش دارد با توجه به کهنگی مفاهيم متون درسی نظام قديم از صنف اول تا صنف دوازده يعنی مراحل ابتدايی و ثانوی چون محتوی های اين کتب خيلی کهنه و از سابق است در وزارت معارف تصميم گرفته شده است تا محتوی ها تغيير پيدا کند . ويا مفاهيمی که بيشتر رنگ اسلامی همراه با به ارمغان آوردن يک زندگی صلح آميز داشته باشد و مفاهيمی که خشونت در آن نباشد وبی عدالتی در آن ظهور و نمود نداشته باشد .بنابراين يکی از عمده ترين فعاليت ها در وزارت معارف تبين و تجديد نظر و در متون درسی قديم می باشد. در بخش دوم تاسيس رياست امور تربيتی که حدود يک سال می شود در راستای همين فعاليت ها می باشد . مهمترين هدف از تاسيس اين بخش پيگيری مسائل تربيتی وزدودن اين مشکلات در مکاتب  می باشد .و از جمله کارهايی که در امور تربيتی می شود :مديريتی داريم تحت عنوان مديريت معلمان راهنما که از هر مکتب کارشان شروع شده واز هر مکتب يک معلم راهنما معرفی می شود و برای آنهاکورسهای آموزشی گذاشته می شود و اينها بامشکلات تربيتی و مسائل غير اسلامی که در مکاتب وجود دارد آشنا گرديده و سعی در بر طرف نمودن آنها می نمايند وبا بر نامه های صحيح دانش آموزان مکاتب را با شيوه های زندگی اسلامی آشنا می سازد .  تشکيل انجمن اوليا ومربيان که ما مديريتی داريم در رياست امور تربيتیوزارت معارف تحت عنوان مديريت اوليا و مربيان که کار آن بررسی مشکلات دانش آموزان از طريق خانواده  هايشان و در ميان گذاشتن اين مشکلات و سعی در حل اين مشکلات باهمکاریخانواده ها و مديريت مکاتب و معلم راهنما و نماينده معلمين  می باشد . مديريت و انجمن  دانش آموزان که کارش را از امسال شروع می نمايد و سعی در پياده سازی شاگرد محوری در تمام جنبه های آموزشی در مکاتب جهت بهتر ياد گيری مسائل آموزشی توسط دانش آموزان را انجام خواهد داد .

س: با توجه به نظام اسلامی بودن حکومت ما و همچنين رسمی شدن دو مذهب حنفيه و تشيع اثنی عشری در جامعه کنونی وزارت معارف نسبت به تغيير در کتاب دينيات که در نظام تعليمی سابق  فقط متون آن مبتنی بر آموزش مسائل دينی از ديد مذهب حنفيه بود چه فعاليت هايی را انجام داده ويا فراروی انجام دارد .آقای جلالی :جامعه افغانستان يک جامعه اسلامی است و خود مردم افغانستان روحياتشان ترکيب شده است از روحيات ملی و دينی که با هم توام است . دولت افغانستان به اين امر مهم توجه نشان داده و به برادران تشيع نيز در نظام و کابينه مهم دولت سهم داده اند. بعد از مسئله لويه جرگه و تصويب قانون اساسی افغانستان مذهب رسمی که بطور قانونی به توافق همگان رسيد دو مذهب حنفی و جعفری پيرو اين مسئله طرح هايی را به دست اجرا گرفت. که اين طرح ها شامل پياده سازی احکام دينی و فقهی هر دو مذهب در کتب دينی نظام تعليمی نوين تا بتوانند بدون هيچ گونه تبعيضی هر دو گروه از اين مسائل استفاده بکنند .و علاوه بر اينها درباره ساير  اقليت های مذهبی نيز تدابيری انديشيده شده است که حقوق آنها هم رعايت گردد .آقای شريفی :برای اولين بار در افغانستان بنای اين را دارد تا کتب دينی را مطابق فقه جعفری تصويب نمايد و مسائل دينی را چاپ نموده ودر اختيار دانش آموزان قرار دهيم که امکان اين را داريم که دو کتاب عرضه نماييم که يک کتاب فقط فقه جعفری تا در مناطق شيعی نشين تدريس گردد و يک کتاب فقط فقه حنفی ودر مناطقی که اهل سنت در آن ساکن هستند که اکنون يک کميسيون دارند روی اين مسئله تحقيق وبررسی می کنند تا نتايج حاصله را بعداز  در نظر گرفتن تمام ابعاد آن ب بخاطراينکه برای اولين بار است که مذهب جعفری در افغانستان به رسميت شناخته شده و در صورت مثبت بودن ارائه وبرای اجرا در اختيار معارف قرار دهند تا انشاء الله از سال تحصيلی آينده دانش آموزان مکاتب با توجه به مذهبشان کتاب مورد نياز خودشان در اختيارشان قرار گيرد انشاءالله س: باتوجه به بحران  فرهنگی که فعلا در سطح جامعه اخصاً در بين دانش آموزان وجود دارد و با توجه به اينکه متعلمی که حدود يک شيفت در مکتب است حدود چهار الی چهارونيم ساعت ومتباقی ساعت يک روز را در سطح شهر يا منزل می باشد .و مظاهر فساد نيز در سطح شهر به فور ديده می شود  تهاجمات فرهنگی گوناگون وزارت معارف در راستای مبارزه با اين تهاجمات چه راهکارهايی را انديشيده و يا چه دستور العمل هايی را پيش رو دارد .

اقای شريفی :البته اين يک موضوعی است در سطح ملی و مشکل حادی است و تهاجمی است فرهنگی که به هر حال ما دچارش هستيم و از طرفی هم متاسفانه دانش آموزان به علت کمبود مکاتب حدود سه ساعت ويا حتی دو ساعت در مکتب هستند .و بعد از فراغت از مکتب در محيط بيرون با انواع مسائل  مانند فيلم های گوناگون روبرو می شوند  بدين لحاظ در رابطه با تربيت اين دانش آموزان وبادر نظر گرفتن تهاجمات  فرهنگی تربيت به دو صورت امکان پذير است ،يا در جامعه ای با محيط بسته صورت می گيرد و يا در جامعه ای با محيط باز صورت می گيرد

معارف هم در اين مقطع سياستش بر اين است که مطابق فضای بازی که در کشور است تربيت صورت بگيردو بر اين مبنی هم تاکيد هر چه بيشتر روی اين است که ما فکر و انديشه دانش آموزان را رشد دهيم به جای اينکه ما به صورت تلقينی برايش بگوييم اين خوب است واين بد است و خود اين باعث می شود تا دانش آموز خود تشخيص دهد که کدام خوب وکدام بد است . و در رابطه با تغيير فضای حاکم بر جامعه اين کار سختی است البته رياست امور تربيتی فقط برای پر کردن اوقات فراغت متعلمين تاسيس گرديده تا متعلمين را مصروف نگه دارند بلکه متعلم از محيط های نا سالم د.ور باشند .س: آيا وزارت  معارف در راستای مبارزه با تهاجمات فرهنگی می تواند زمينه هايی را فراهم  سازد تا برای متعلمين الگو سازی البته از نوع سالم بشود يا خير؟ اقای  شريفی :قطعا  در رابطه با الگو سازی تلاش می شود ودر متون کتاب های درسی که تدوين می گردد  سياست اصلی معارف در اين است که الگو سازی صورت بگيرد و الگو های خوبی برای متعلمين معرفی گردد حتی در رياست امور تربيتی يک سری طرح هايی داريم که برای شناسايی نخبگان سياسی و اجتماعی و معرفی به شاگردان تا بتواند  . اينها الگوی مفيد و سالم برای آنها شود و متعلمين نيز به تابعيت از اين الگو ها از رفتارهای نا شايست خود داری نمايند .و تبليغات گسترده  بنحوی که از درون خانواده ها  فرد فرد جامعه از مضرات اين فضای فرهنگی جديدی که حاکم شده آگاه شوند .و اين فرهنگ سازی نيز زمان را میطلبد   زيرا نظام قبلی طالبان بود و نظام فعلی آزادی به تمام معنی و بد ين خاطر يکباره نمی شود فضا را تغيير داد بلکه فاصله زمانی لازم است تا مردم خود به       اين بظام فعلی پی ببرند . و زمانيکه مردم پی بردند با توجه به احتياجات فرهنگی آنها وزارت معارف تمام تلاش خود را انجام خواهد داد تا زمينه های فرهنگی وبا توسعه تبليغات فرهنگی بتوانيم به سوی يک جامعه اسلامی بدور از هر گونه تهاجمات فرهنگی گام برداريم .  

والسلام عليکم

سيد سليمان حسينی – معارف کابل